Bir konu aradınız, birkaç sekme açtınız, notlar aldınız. Yazmaya başladığınızda aklınıza şu soru geldi: “Bu bilgiyi hangi kaynaktan bulmuştum?” Makale hazırlarken zaman kaybettiren şey çoğu kez tam da bu dağınıklık oluyor. Biz editörlerde maalesef bu zorluğu yaşıyoruz. Denediğimiz bazı araçları sizlerle paylaşmak istedik.
Kaynak aramadan son yazım kontrolüne kadar farklı işler için farklı siteler kullanabilirsiniz. Aşağıdaki sekiz aracı, bir yazıyı hazırlarken izleyebileceğiniz sıraya göre topladık. Hepsini açmanız gerekmiyor; o günkü işinize yarayanı seçin.
Makale Yazarken Hangi Siteler İşe Yarar?
1. Google Akademik ile kaynak aramaya nasıl başlanır?
Konunuz hakkında neler yayımlandığını görmek istiyorsanız Google Akademik iyi bir başlangıç noktasıdır. Makale, tez ve kitap kayıtlarını tek aramada tarayabilirsiniz.
Aramaya geniş bir ifadeyle başlayın. Sonuçlar çok dağılıyorsa konuyu iki ya da üç anahtar kelimeyle daraltın. Karşınıza çıkan ilk sonucu hemen kaynakçaya eklemeyin. Yazarı, yayın tarihini ve çalışmanın sizin sorunuzla gerçekten ilgili olup olmadığını muhakkak kontrol edin.
2. DergiPark’ta Türkçe makale nasıl bulunur?
Bir yazı hazırlarken yabancı kaynaklar her sorunuza cevap vermeyebilir. DergiPark üzerinden Türkiye’de yayımlanan akademik dergileri ve makaleleri tarayabilirsiniz. Bulduğunuz makalenin yalnızca başlığına bakıp karar vermeyin. Özeti okuyun, ihtiyaç duyduğunuz bilgi için yöntem ve bulgular bölümüne göz atın. DergiPark’taki her dergi TR Dizin’de taranmaz. Bu iki platformun görevleri farklıdır.
3. TR Dizin ne işe yarar?
TR Dizin, belirli ölçütlerle taranan ulusal hakemli dergilerdeki yayınları aramanızı sağlar. Bir çalışmanın künyesini ve özetini inceleyebilir, erişim açıksa tam metnine geçebilirsiniz. Özellikle “Bu dergi TR Dizin’de yer alıyor mu?” sorusunun cevabını ararken kullanışlıdır. DergiPark’ta gördüğünüz bir yayının burada da bulunacağını varsaymayın mutlaka ayrıca kontrol edin.
4. YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde neler aranabilir?
Konunuz daha önce yüksek lisans veya doktora tezi olarak çalışılmış mı? YÖK Ulusal Tez Merkezi bu soruya bakabileceğiniz yerlerden biridir. Tezlerin özetleri size konunun hangi yönlerinin incelendiğini gösterebilir.
Tezlerin kaynakçası yeni yayınlara ulaşmanız için yol açar. Orada gördüğünüz bir kitabı veya makaleyi kullanacaksanız asıl kaynağı açıp okuyun. Tam metin erişimi her tez için aynı değildir. Yazarın iznine ve üyelik koşullarına bağlıdır.
5. Zotero ile kaynakça hazırlamak kolaylaşır mı?
Araştırırken kaynakları bir kenara not etmeyi sık sık unutuyorsanız Zotero işinize yarayabilir. Bulduğunuz yayınları bir arada tutar, gruplar ve metin içinde atıf eklemenize yardımcı olur.
Zotero’yu yazı bittiğinde değil, ilk kaynağı bulduğunuzda açın. Böylece “Bu bilgi nereden gelmişti?” sorusuna dönüp zaman harcamazsınız. Kaynakça hazırlandığında yazar adlarını, tarihleri ve başlıkları yine kendiniz kontrol edin.
6. Google Dokümanlar taslak yazarken nasıl kullanılır?
Google Dokümanlar üzerinde önce üç dört alt başlık yazın. Her başlığın altına cevaplayacağınız soruyu tek cümleyle ekleyin. Sonra notlarınızı makale taslağınıza yerleştirin.
Metni başkasıyla gözden geçiriyorsanız; yorum ve öneri özellikleri işinizi kolaylaştırır. Yazım denetimi son okumada yardımcı olur. Önerilen her değişikliği kabul etmeden önce cümlenin anlamına bakın.
7. Grammarly Türkçe metinlerde kullanılabilir mi?
Grammarly, yazarken yazım ve dil kullanımına ilişkin öneriler gösterir. İngilizce metinlerle tanınsa da artık Türkçe için de öneriler sunuyor. Bütün özelliklerin her dilde aynı kapsamda çalıştığını varsaymayın.
İlk taslağı bitirdikten sonra kullanabilirsiniz. Özellikle özel adları, teknik terimleri ve kaynaklardan aktardığınız ifadeleri otomatik önerilere bırakmayın. Son kararı metni bilen kişi versin.
8. TDK Yazım Kılavuzu hangi aşamada açılmalı?
Yazı bittikten sonra aklınıza takılan kelimeleri TDK Yazım Kılavuzu ile kontrol edin. Bir kelimenin doğru yazılışını arıyorsanız Güncel Türkçe Sözlük de elinizin altında olsun.
Birleşik kelimeler ve büyük harf kullanımı, son okumada gözden kaçabilir. Şüphe duyduğunuz yerde tahmin yürütmek yerine doğrudan kılavuza bakın.
Hangi Araç Hangi İş İçin Daha Uygun?
İhtiyacınızı belirlediğinizde seçim kolaylaşır:
- Kaynak aramak için: Google Akademik, DergiPark, TR Dizin ve YÖK Ulusal Tez Merkezi.
- Kaynakları düzenlemek için: Zotero.
- Taslağı yazmak ve yorum almak için: Google Dokümanlar.
- Metni son kez kontrol etmek için: Grammarly ve TDK Yazım Kılavuzu.
Kısa bir yazı hazırlıyorsanız sekiz aracı birden kullanmak sizi yavaşlatabilir. Önce kaynaklarınızı seçin, ardından metni yazın. Son okumayı ayrı bir aşama olarak bırakın.
Makale Yazma Sitelerini Kullanırken Neye Dikkat Etmeli?
Bir kaynaktaki fikri kullanıyorsanız nereden aldığınızı belirtin. Kaynağın cümlelerini değiştirmeden kendi metniniz gibi sunmayın. Boğaziçi Üniversitesi’nin etik ilkeleri de akademik çalışmada özgün katkıyı ve doğru kaynak göstermeyi vurguluyor.
Yazıyı bitirince kendinize kendinize şu üç soruyu sorun: Kaynağın yazarı ve tarihi belli mi? Aktardığım bilgi gerçekten orada yazıyor mu? Kaynakçadaki bilgiler doğru mu? Bu kısa kontrol, aceleyle yapılan pek çok hatayı yakalar.
Sizin makale hazırlarken sık kullandığınız bir site var mı? Yorumlarda bizimle paylaşın!
